W Imię Jezusa głoszona jest wszystkim narodom Dobra Nowina, ludzie się nawracają, udzielany jest chrzest, wyrzucane są złe duchy, czy wreszcie dokonuje się uzdrowienia i wiele innych znaków. Trudno więc dziwić się, że już w pierwszych wiekach mnisi zaczęli modlić się Imieniem Jezus. O książce „Modlitwa Jezusowa” autorstwa Mnicha Kościoła Wschodniego w tłumaczeniu ojca Szymona Hiżyckiego OSB – pisze Artur Żak. 

Czym jest modlitwa Jezusowa? Najprościej rzecz ujmując jest to modlitwa, w czasie której wielokrotnie powtarzane jest imię Jezusa Chrystusa. Przy czym istotą modlitwy jest samo imię Jezusa Chrystusa, a nie słowa, które mu towarzyszą. Zresztą autor podkreśla to wyraźnie: „Należy niemniej przypomnieć, że imię Jezus wystarczy do tego, aby można było modlić się modlitwą Jezusową. Bardzo długo modlitwa Jezusowa nie była określona w sposób sztywny; ustalenie formuły nastąpiło dopiero z upływem czasu. Jednak każdy, kto chciałby powrócić do pierwotnej prostoty skoncentrowania się na samym Imieniu i porzucić dłuższą formułę, ma prawo do mówienia, że praktykuje modlitwę Jezusową, ponieważ przedsięwziął praktykę najdawniejszej formuły, realizując dosłownie wezwanie do modlitwy nieustannej i jednosłownej, do modlitwy tym Słowem które jest słowem w sensie absolutnym i które Ojciec wymawia w wieczności.”

Dziś dominującą formułą jest zdanie: „Panie Jezu Chryste, Synu Boży, zmiłuj się nade mną grzesznikiem”. Jest ona dla nas tak oczywiste, że trudno wręcz uwierzyć, że potrzebne było kilkanaście wieków, aby ta formuła przyjęła się i utrwaliła.

Początków modlitwy Jezusowej należy szukać wśród mnichów egipskich w czwartym i piątym wieku. Tutaj również należy od razu wprowadzić definicją hezychazmu: „Jak zdefiniować hezychazm? Greckie słowo (hesychia) oznacza odpoczynek. Ideał hezycaazmu monastycznego trzeba opisać mając w pamięci wpływ Ojców Pustyni, monastycyzmu wypracowanego przez Bazylego Wielkiego i Teodora Studytę. Tak jak pierwsi mnisi egipscy hezychaści kładą nacisk na milczenie, wyciszenie, zerwanie relacji ze światem; mniej jednak niż mnisi z pustyni zajmujący się praktykami ascetycznymi. Skupiają się przede wszystkim na modlitwie, kontemplacji, życiu mistycznym oraz, co jest rzeczą nową, szukają metod modlitwy i podejmują próby opracowania metody modlitwy kontemplacyjnej.”

Ważną osobą w rozwoju modlitwy Jezusowej był św. Grzegorz Synaita. „Według św. Grzegorza życie mistyczne to energia, czyli przejawienie się w czynach działania Ducha Świętego, którego otrzymało się na chrzcie świętym. Życie mistyczne, innymi słowy, to odkrycie posiadanego już daru, wprowadzenie w życie już tego, co do tej pory było jedynie możliwością. Grzegorz widzi dwie drogi: pierwszą jest droga przykazań, która wymaga dużego nakładu pracy i czasu; drugą drogą jest nieustanne przyzywanie imienia Jezus. Naturalnie ci, którzy kroczą drugą drogą, nie są zwolnieni z nakazywania przykazań; jednak modlitwa Jezusowa prowadzi modlącego się do pokory i skruchy, które później ułatwiają działanie wedle przykazań (praxsis).”.

Choć modlitwa Jezusowa wydaje się ucieleśnieniem mistyki i pokoju, to wiele razy była przedmiotem brutalnych ataków i, co smutniejsze, nie mniej brutalnych form obrony. Autor podsumowuje te ciemne okresy: „Czy jednak wobec agresywnej krytyki skierowanej przeciw modlitwie Jezusowej najlepszą odpowiedzią nie byłaby sama modlitwa, pogłębiona i promieniejąca spokojem, połączona z krótkim osobistym świadectwem pozbawionym teoretyzowania i polemiki?”

Jak zapewne, drogi Czytelniku, zauważyłeś, ważnym elementem książki jest historia i rozwój tej formy modlitwy. Myślę, że jest to o tyle cenne, że pozwala lepiej zrozumieć czym modlitwa Jezusowa jest i jaki jest jej fundament.

Druga część książki w sposób praktyczny pokazuje, jak modlitwę Jezusową praktykować. Autor pokazuje, jej praktyka „pomaga w uproszczeniu i zintegrowaniu naszego życia duchowego”.

Na zakończenie, chciałbym zacytować słowa Jana Barsanufiusza: „My, słabi, możemy tylko uciekać do imienia Jezus”. Nic więcej! Aż tyle!

Artur Żak

Mnich Kościoła Wschodniego, Modlitwa Jezusowa. Jej początek, rozwój i praktyka w tradycji bizantyńsko-słowiańskiej, tłumaczenie i posłowie: Opat Szymon Hiżycki OSB, Tyniec Wydawnictwo Benedyktynów , Kraków 2015

Udostępnij