Zwiedzanie pięknych, interesujących, czy chociażby popularnych, miejsc jest cechą ludzką. Przekonujemy się o tym czytając książki, poczynając od Herodota, który nie tylko opisał dzieje świata, ale i jego wygląd. Jakaś wewnętrzna tęsknota gna ludzi, ciekawych świata, tam gdzie nie byli, by poznać i pójść dalej. O książce Moniki Ożóg i Henryka Pietrasa SJ  „Śladami pierwszych chrześcijan. Przewodnik kulturowy po wczesnochrześcijańskim Rzymie” – pisze Juliusz Gałkowski.

Ale w tym wędrowaniu pojawia się także drugi, jakże ludzki rys, jest nim odwiedzanie miejsc świętych, lub przynajmniej uświęconych. Już starożytni Grecy i Rzymianie pielgrzymowali, aby ujrzeć wspaniałe sanktuaria, zaś chrześcijanie uczynili z tego jeden z ważniejszych elementów swojej wiary. Warto zauważyć, że owo pielgrzymowanie nader często połączone jest z turystyką, ze zwiedzaniem – z oglądaniem obiektów dla ich piękna. I nie ma w tym nic złego, ponieważ piękno świata jest jednym z prezentów, jakimi obdarzył na Stwórca.

Opisy odwiedzanych zabytków, zawarte we wspomnieniach z pielgrzymek, stanowią wspaniałe zabytki literatury i nieocenione źródło informacji o starożytnej (i późniejszej) architekturze. Z czasem przewodniki stały się coraz popularniejsze, zaś obecnie stanowią jeden z najważniejszych segmentów rynku wydawniczego.

Wydawnictwo WAM skierowało do swoich czytelników, kolejny – ale tak naprawdę zupełnie wyjątkowy – przewodnik. Rzym jest nie tylko stolicą antycznego świata czy miejscem, gdzie możemy obejrzeć wspaniałe dzieła sztuki renesansu lub baroku. Jest także miejscem, gdzie turyści i pielgrzymi mogą podążać śladami pierwszych chrześcijan. Wybitni polscy uczeni, specjaliści od patrologii i dziejów Kościoła – czyli Monika Ożóg i ks. Henryk Pietras SJ – postanowili wykorzystać swoją wiedzę w sposób bardziej popularyzatorski i dla osób wybierających się do stolicy Włoch przygotowali lekko napisany przewodnik po zabytkach pierwszych wieków naszej, chrześcijańskiej, ery.

Możemy z tej publikacji dowiedzieć się więcej o miejscach pochówku świętych Piotra i Pawła, oraz o tym, gdzie znajdują się groby pierwszych papieży. Przy tej okazji dowiadujemy się, skąd pochodzi słowo „katakumby”, i że sugestywny opis modlitwy chrześcijan w podziemiach, zawarty w Quo Vadis, jest zupełnie nieprawdziwy.

Ale możemy także dowiedzieć się, gdzie mieszkali pierwsi papieże i o relacjach pomiędzy pierwszymi gminami. Znajdujemy tam na przykład wyjaśnienie słów św. Pawła, że niektórzy uważali, że są od Apollosa, inni od Piotra, a jeszcze inni od niego, czyli autora listów.  I jak owi chrześcijanie się modlili. Trzymając ową publikację w ręce, będziemy mogli spacerować po wiecznym mieście, szlakiem nieco odmiennym od typowych turystycznych przechadzek. Odwiedzimy niezliczone kościoły, cmentarze oraz wszelkie miejsca znaczące dla powstawania Kościoła. Ten spacer uświadomi jak bardzo chrześcijaństwo jest związane z Rzymem, a samo miasto z chrześcijaństwem.

Książka spełnia wymagania najbardziej wymagających pielgrzymów i turystów. Z jednej strony jest źródłem wiedzy, a z drugiej może pomóc w rozwoju duchowym. Jako przydatną pomoc, wydawca postanowił zamieścić przy każdym omawianym zabytku kody QR, pozwalające na lokalizację opisywanych miejsc na internetowych mapach.

A na zakończenie, i zachętę, chciałbym podać za autorami drobną ciekawostkę, na wzgórzu Awentyn główną atrakcją turystyczną jest dziurka od klucza. Furtka prowadzi do ogrodów należących do zakonu kawalerów maltańskich i została pod koniec XVIII wieku tak umieszczona, by było dokładnie widać w szpalerze drzew kopułę bazyliki świętego Piotra.

Juliusz Gałkowski

Monika Ożóg, Henryk Pietras SJ,  Śladami pierwszych chrześcijan. Przewodnik kulturowy po wczesnochrześcijańskim Rzymie, Wydawnictwo WAM, Kraków 2019, s.168, oprawa miękka

 

Udostępnij