Jak ustrzec się przed grzechem? Tradycja Kościoła przekazała nam wiele książek na temat walki z grzechem. W szczególności są to klasyczne pozycje literatury ascetycznej. Szkoda, że zostały nieco zapomniane, a ich styl jest dla współczesnego czytelnika dziś trudny. Laura i Claudio Gentili postanowili tradycyjne treści przetłumaczyć na aktualny język. O książce „Trucizny ludzkiego serca. Praktyczny przewodnik ku poznaniu i zwalczaniu grzechów głównych” – pisze Maria Patynowska.

 „Autorzy książki to dwójką skautów i chrześcijańskich małżonków (Laura i Claudio Gentili), od lat z entuzjazmem angażujących się w przekazywanie młodym ludziom swojej miłości do Biblii.” To Biblia stanowi fundament tej książki. Autorzy, w sposobie pisania, nawiązują do sprawdzonej metody czytania Pisma Świętego jaką jest „Lectio Divina”, czyli „Pobożne czytanie”, które polega na szukaniu w swoim sercu odpowiedzi na Boże słowo, które przede wszystkim należy dobrze przeczytać (lectio), następnie przemyśleć (meditatio) i przemodlić (oratio), słowem Bożym należy się modlić (Contemplatio), dzielić się słowem z braćmi (collatio), aby móc żyć właściwe (actio). Nie ma mowy o właściwym życiu bez odpowiedniego czytania Pisma Świętego!

O metodach czytania Pisma Świętego napisano bardzo wiele. W tej, jakże współczesnej w myśleniu książce, ważne jest jej zakończenie, w którym znajdujemy skrócony zapis metody „„Lectio divina” po skautowsku”, gdzie w genialny sposób skondensowana nauka na ten temat zawarta jest na dwóch stronach! Nauka etapów modlitwy nie jest jedynie streszczeniem nauki Ojców Kościoła, ale znajdują się tam twórcze, współczesne wskazania. Na przykład w etapie „meditatio” znajduje się twórcza wskazówka, że mamy „przechadzać się w ciszy natury”, co nam może ułatwić medytację. Praktyczna porada mówi nam „przepisuj tekst na kartkach i podkreślaj powtarzające się słowa”. W poradach dotyczących „oratio” mamy pewną specyfikę dotyczącą tematyki książki „Daj się oświecić, pozwól, by Słowo Boże oświeciło twą drogę i odsłoniło trucizny grzechów głównych, które zatruwają twe serce”. 

Książka ta „Może stać się ona ścieżką zarówno dla cyklu katechez grupowych i wspólnot, jak i dla wszystkich wychowawców, a zwłaszcza dla młodych, którzy pragną dokonać rozeznania za pomocą dawnej, a jednak zawsze młodej metody Lectio divina.” Rzeczywiście Lectio Divina jest pożyteczne w każdych okolicznościach, „pomaga stawić czoła dylematom życiowym, na które prędzej czy później wszyscy natrafiamy!”

Książka podzielona jest na „czytania” z których każda dotyczy jakiegoś życiowego dylematu. Ksiądz Diego Coletti biskup Livorno, generalny asystent kościelny stowarzyszenia AGESCI we wstępie zauważył: „Jeśli nie boimy się słów, musimy uznać, że „prawa ścieżka” oznacza posłuszeństwo wobec planu Bożego, który odwołuje się do naszej wolności, daje nam możliwość wyzbycia się naszej «dzikości» i wybrania drogi życia. Poszukiwanie „prawej ścieżki” nie jest łatwe, jako że niektórzy przekonują, że człowiek może obejść się bez prawa Bożego, że prawdziwa wolność to brak zasad, gonitwa za przyjemnościami i zaspokajanie pragnień, co prowadzi do występków.”.

Treść publikacji ukierunkowana jest na głębsze zrozumienie własnej grzeszności: „Książka ta jest przewodnikiem dla tych, którzy chcą dogłębnie poznać własne serce, często opanowane przez wady, które chrześcijańska tradycja określa jako „grzechy główne”. Jednym z nich jest gniew, któremu poświęcone jest „Dziewiąte czytanie”. Na tym przykładzie przypatrzmy się metodologii autorów. „Czytanie” otwiera „Modlitwa” Prosimy Cię, Ojcze, w imię Syna Twego, Jezusa Chrystusa, abyś zesłał nam ducha cierpliwości, który zawsze będzie nam uobecniać, że perła sprawiedliwości kryje się w sercu miłosierdzia.” To inspirujące, że rozdział o grzechu gniewu rozpoczyna się wspomnieniem o cnocie cierpliwości!. Po modlitwie następuje krótkie czytanie z (Mt 5,21) Słyszeliście, że powiedziano przodkom: «Nie zabijaj!»;a kto by się dopuścił zabójstwa, podlega sądowi. A Ja wam powiadam: Każdy, kto się gniewa na swego brata, podlega sądowi. a kto by rzekł swemu bratu: «Raka»38, podlega Wysokiej Radzie. A kto by mu rzekł: «Bezbożniku», podlega karze piekła ognistego. Jeśli więc przyniesiesz dar swój […] idź i po-jednaj się z bratem swoim”.

Po czytaniu następuje analiza użytego słownictwa, zastanawiamy się, co oznacza, że człowiek jest gniewny. Najciekawszym elementem jest analiza, oparta na myśli Ojców Kościoła, ale wzbogacona o współczesne spostrzeżenia z zakresu psychologii: „Gniew pochodzi od dwóch podstawowych czynników: od rzekomej nieograniczonej władzy nad rzeczami (co wywodzi się z pychy) oraz od przekonania o byciu ofiarami domniemanej „niesprawiedliwości”. Gniew wznieca urażona duma. Urażona choćby faktem, że rzeczywistość nie wygląda tak, jak powinna. Człowiek gniewliwy przypomina oprawcę. Słowa, czyny lub zdarzenia zraniły go, wymknęły mu się spod kontroli, w pewnym sensie go „zdradziły”, a teraz domaga się on zadośćuczynienia. Pycha i duma wzniecają jego złość, przeinaczając się w gwałtowną siłę, za pomocą której człowiek rozgniewany chce przywrócić „własną” rzekomą sprawiedliwość oraz „kontrolę” nad rzeczywistością, być może posługując się zemstą.”    

Po tej analizie znajdujemy odniesienie tych treści do Jezusa. „Jezus nie pozostawia drogi wyjścia. Nienawiść i pogarda wobec braci, które pochodzą z serca i wyrażane są chociażby słowami, „zabijają” drugiego człowieka.” Dalej następują cytaty z autorytetów Kościoła: Co mówią Ojcowie Kościoła, Ewagriusz z Pontu„ Święty Tomasz z Akwinu.

Ciekawie przedstawiona jest propozycja „terapii”, którą jest modlitwą „Proś Ducha Świętego – O dar wiary: ufność w Bogu jest korzeniem życia, źródłem szczęścia na ziemi. Pokładanie ufności w Bogu to pierwszy krok ku oddaniu się Jego miłości i nadaniu sensu wszelkim rzeczom.” Ta książka przesycona jest nie tylko Słowem Bożym, mądrymi radami, ale i modlitwą! Na końcu następują pytania praktyczne np.: „Czy pamiętam, jaką rolę odgrywał i nadal odgrywa mój własny gniew w moim życiu, w moim miejscu pracy, w mojej wspólnocie, a zwłaszcza w mojej rodzinie? W jaki sposób wkradł się on we mnie, narażając moje relacje międzyludzkie?” W tej książce piękne jest to, że różne zagadnienia wzajemnie z siebie wynikają. Stanowią harmonijną, mądrą całość.

Maria Patynowska

Trucizny ludzkiego serca. Praktyczny przewodnik ku poznaniu i zwalczaniu grzechów głównych, Laura i Claudio Gentili, Wydawnictwo Rosemaria, Poznań 2019

Udostępnij